این بیت از عطار، مصداق افرادی است که علاقه زیادی به حرف های غیرسازمانی و گاها حاشیه آفرین دارند و علی الخصوص سخن چینی یا سخن پراکنی می کنند. البته صفات دیگری هم می توان به این افراد و صحبت هایشان اطلاق کرد که در دایره ادب نمی گنجد.
سخن چین سازمانی، حرف های همکارش را به همکار یا همکاران دیگر منتقل می کند و حاشیه ساز می شود؛ در بهترین حالت، اصل سخن را منتقل می کند، اما در اکثر مواقع نقل قول همراه با جرح و تعدیل های مغرضانه است.
انگیزه های مختلفی را می توان برای چنین فردی متصور شد، مانند حفظ یا به دست آوردن قدرت و جایگاه از طریق اختلاف آفرینی. اما در بسیاری از موارد خصوصا در سازمان های سنتی و یا در برخی از کشورها به دلیل فرهنگ حاکم، فرد به دلیل خصوصیت ذاتی خود که گاها تبدیل به بیماری می شود، از سخن چینی و تفرقه افکنی لذت می برد.
پیشگیری از بروز چنین رفتارهایی می بایست در وهله اول در هنگام ورود افراد به سازمان اجرا شود. به عبارتی باید تا جای ممکن افرادی که ذاتا سخن چین هستند شناسایی و از ورود آنها جلوگیری شود. اما این امر همیشه ممکن نیست چرا که برخی از این افراد به دلیل پیچیدگی های رفتاری، در یک مصاحبه چند دقیقه ای قابل شناسایی نیستند. بنابراین متولیان امور منابع انسانی سازمان، می بایست همواره در جستجوی چنین افرادی باشند تا سریعا آنها را شناسایی و حتی در صورت نیاز از سازمان خارج کنند.
طبیعتا می توان با ترویج ارزش ها و فرهنگ مناسب در سازمان و همینطور تبیین هنجارها و ناهنجارها برای کارکنان، تا جای ممکن از ظهور افراد سخن چین و همینطور شوندگان آنها جلوگیری کرد، اما در هر جامعه و سازمانی می توان چنین افرادی را پیدا کرد و از آنجایی که سخن پراکنی رفتار ویروسی دارد، ممکن است تبدیل به ناهنجاری مرسوم در سازمان شود و فضای آن را مسموم کند. بنابراین برخورد فوری و قاطعانه با چنین افرادی لازم و ضروری است.
دکتر امیر نیک خواه
مدیرعامل گروه نیک خواه
مشاور مدیریت کسب و کار
